TREINEN van de NS

Versie 4, zomer 2002, door Tim Goorman. Voor actueel nieuws: zie de nieuwspagina!

* = Twee viertjes hebben extra eerste klas, vernummerd in 8498 en 8499

*=2 stuks vernummerd in 1989 in 70565+66

**=3 stuks verbouwd tot 2^e klasse in 1989, ondergebracht in serie 70423-33 Buurland-verkeer

***=in 1989 vernummerd in 70423-27, vormt samen met ex-70561-63 de serie 70423-33

****=75-81 zijn in de serie 70571-75 vernummerd

# =BDK-rijtuig

De wagonnen 508410-70652, 54, 55, 61 en 508420-77707, 16, 25, 28, 31,54, 57 en 508482-70957 zijn in mei ’95 omgebouwd tot IC+ rijtuigen

Korte beschrijving van NS-materiaal

200/300 (Sik)

Lichte locomotor voor rangeerwerk, de eerste werd al in 1934 gebouwd. Mede daardoor hebben ze qua vormgeving wat weg van een stoomloc. De 203 (de 201 is in de oorlog vernield en de 202 later afgevoerd) is al ruim 65 jaar oud en is daarmee de oudste van het NS-materiaal. In de oorlog reden een aantal toen aanwezige Sikken met een hout- of turfgasgenerator rond.

600 (Bakkie, Hippel)

Een wat grotere rangeerloc die veel op grotere rangeerterreinen te vinden was. Tegenwoordig worden ze minder vaak gebruikt, omdat de 6400’n veel rangeerwerk overnemen. Sinds 1991 zijn er ook een aantal radio-600’n. Alle locs gaan binnen een aantal jaren aan de kant.

2200/2300

Dit zijn Amerikaanse D-locs die deels in Nederland, deels in Frankrijk zijn gebouwd. Deze locs reden tot 1990 volop in de goederendienst, maar met de komst van de 6400-serie werden vele locs buitendienst gesteld. Een aantal analoge hielden het nog een paar jaar uit, maar in 1996 verdwenen ook de laatste analoge locs, behalve in Zeeuws-Vlaanderen. Deze rijden nog tot ± 2002 en zullen dan 47 jaar oud zijn. De in de jaren ’90 tot radioloc verbouwde locs reden tot midden ’97, en bij de meesten werd in 1996 de radio-apparatuur verwijderd. Sommige locs zijn in 1970 vernummerd om een aaneengesloten serie met A-frontsein te krijgen. De locs doen eigenlijk alleen nog in Zeeuws-Vlaanderen dienst

6400/6500

Deze moderne locs zijn de opvolgers van zowel de 600’n (deels) als de 2200- en 2400-locserie. Ze zijn veel minder vervuilend dan de oude diesels en hebben ook meer kracht. Alle locs hebben intussen radiografische apparatuur gekregen, en kunnen dus nog efficiënter worden ingezet. Intussen zijn er 12 locs in de rode NS Cargo-huisstijl gespoten, en anderen volgen spoedig? Dit overspuiten gebeurt voorlopig alleen na zware schade.

1100

Dit was één van de eerste series elektrische locs. De 1100-serie is maar 6 jaar als gehele serie in dienst geweest, in juni 1961 verongelukte de 1156 en een half jaar later de 1131. Het zijn extreem korte lokjes (14 meter tegen 17.64 van een 1600) die voor de veiligheid een botsneus hebben gekregen tussen 1978 en 1983 . Sinds de komst van de 1600 hebben ze veel werkterrein verloren, en is hun afvoer gestart. In juli '98 gingen ze effe buiten dienst, nu zijn er weer tot 8 terug die weer in '99 aan de kant gingen

1200

De NS zou in eerste instantie 75 van deze Amerikaanse E-locs kopen maar omdat ze snel E-locs nodig hadden en ze in Frankrijk al aan de BB-8100 aan het bouwen waren zijn er slechts 25 van deze imposante machines gebouwd. Evenals de 1100’n is voor deze serie 1998 het laatste jaar. De 1202 (NSM) en 1211 (wgl1501) blijven museaal bewaard. Na een geweldig afscheid in Geldermalsen (28-3-’98) en na nog lange tijd daarna volop te zijn ingezet, was 13 juni de laatste NS 1200-dag, met het binnenkomen in Tilburg van de 1203. Tijdens de sloop van de 1200´en meldde zich een koper, en daarom zijn 4 locs die bij de sloper waren binnengenomen daar in oktober weer weggehaald (1208, 1215, 1224, 1225) en bij de 1214 en 1218 gezet. Er worden 4 weer in dienst gesteld voor ACTS (On-Kfh)

De WGL1501 kreeg de 1211 en plukloc 1221, het NSM de 1201 (pluk) en 1202. Later werd de 1221 geruild met ACTS voor plukloc 1208, waardoor ACTS de 1221 kon inzetten als 1255. De WGL1211 raakte zwaar defect en werd met het NSM geruild tegen hun plukloc 1201. Deze zal in het turkoois gaan rijden.

1300

Deze locs zijn bijna 30 jaar lang de sterkste van de NS geweest en de serie is nog compleet, afgezien van de 1303 die na slechts 316 dagen verongelukte. Door hun onrustige loop toen ze wat ouder werden reden ze vaak goederentreinen. Na de renovatie (1984-1987) reden ze weer regelmatig reizigerstreinen. Per 1-1-'99 zijn de locs exclusief voor NSC, en een jaar later allen terzijde gesteld.

1500

Deze locs zijn overgekocht aan het begin van de jaren ’70, vanwege het chronische tekort aan locs. Van de zeven werd de slechtste uiteen gehaald en met de onderdelen werden de overige hersteld. Afgevoerd in 1986, de 1501 is rijvaardige museumloc, die eind '99 weer gehuisstijd wordt.

1600

Dit zijn de nieuwe standaardlocs van de NS. Ze zijn afgeleid van de Franse BB 15000 serie en zien er modern uit, ondanks het feit dat de eerste 1600’n al 15 jaar oud zijn en het Franse ontwerp al uit 1970 komt. NS Cargo neemt 37 van deze locs over voor goederentreinen, de overige 21 blijven van NS Reizigers. NSR heeft er later nog meer gekocht

1700

Deze 10 jaar jongere locs reden eerst alleen in dubbeldekkers, maar nu de 50 mDDM-motorwagens in dienst komen gaan de oude locs buiten diensten en rijden de 1700’n alle reizigerstreinen. Deze locs lijken op de 1600’n maar zijn iets langer en zwaarder en verschillen technisch op meer dan 250 punten.

DE-2 (Blauwe Engel, Plan x)

Dit is het oudste reizigersmaterieel van de NS. De stellen zijn ontstaan toen van de Blauwe Engel-serie 61-106 de 52 beste bakken gerenoveerd werden tussen 1977-1981. De stellen worden eind 1997 afgevoerd. Stel 183 reed sinds maart ’94 rond met een ‘wing’ op de neus, omdat dat stel als laatste was ontasbest. Laatste inzet: Almelo-Mariënberg (Oostnet/Syntus tot zomer 2002).

Plan U

Deze stellen zijn opvolgers van de vooroorlogse dieselstellen (DE 3+DE 5), en gebouwd begin jaren '60. Het ontwerp lijkt op de elektrische versie Plan V, maar ze zijn door o.a. een hoogteverschil van de koppeling niet te koppelen. Waarschijnlijk zullen deze stellen bij de NS een 'vroegtijdig' einde krijgen, omdat er na de instroom van DM’90 geen werk meer voor ze is. Tot nu toe zijn de 111, 120, 123, 124, 131, 132, 136, 143 (’91), 144 ,146, 148 afgevoerd, in 1997 en 1998. Deze staan nu op Zwolle Rangeer, samen met de later buitendienstgenomen 139, 145, 149. De 124/144 zijn niet meer in de oorspronkelijke samenstelling (ivm schade)
In 2001/2002 werden nog 16 stellen gereviseerd, de rest is gesloopt. Stel 114 ging naar het NSM

DH-1/2 (Wadloper)

Deze stellen zijn niet naar hun uiterlijk, maar naar hun rijgebied genoemd. Ze rijden in de twee noordelijke provincies en komen alleen voor onderhoud in Zwolle. Ze zijn in 1995-1998 verbouwd.

DM’90 (Buffel)

Deze opvolger van de oude dieselstellen is gebaseerd op SM’90, zijn elektrische broer. Een aantal gaan op Gn-Lw rijden en ze kunnen daarom gekoppeld worden met de Wadlopers (vreemd gezicht). De eerste zijn in 1996 afgeleverd en in ’97 kwamen ze in de gewone dienst, maar door de meest vreemde storingen rijden ze belabberd. Ze rijden momenteel op de lijnen Gn-Lw, Zl-Kmp, Ah-Ww, Nm-Rm, Hl-Aken, Zl-Wdn (Vanaf de zomerdienst Zwolle-Enschede. Zomerdienst 2000 moet Ah-Tl volgen...)

Plan T

Deze lange uitvoering van het NS-stoptreinmaterieel is tevens tot 15 jaar ouder. De serie was tot begin 1996 compleet: toen is de 515 uitgebrand. Ze zijn voornamelijk in de randstad te vinden. 30 stellen krijgen een revisie en kunnen weer minimaal 8 jaar mee. De 501 is in 2002 gsloopt

Plan V

De eerste Plan V’s (401-438/441-481/801-840) zijn nog door Werkspoor gebouwd. Toen dat failliet ging werd Talbot in Aken (DL) de hofleverancier voor treinstellen. De eerste 12 stellen hebben in ’96 koffie-automaten gehad. Bij de eerste serie is de bagageruimte verbouwd tot sta-ruimte. De Plan V’s werden in eerste instantie gebouwd om de oude stroomlijnstellen Mat ’35, ’36 en’40 te vervangen, maar ook om frequentere diensten mogelijk te maken. Deze treinen kom je bijna overal tegen waar bovenleiding hangt.

SGM (Sprinter)

Dit is het stadsgewestelijke materiaal, bedoeld om zeer frequente diensten te kunnen rijden. De Sprinters komen uit 1976-1984. Een aantal tweetjes zijn na de bouw drietjes geworden en de NS heeft de 2001-2035 tot Citypendel verbouwd (critici zeggen sta-trein). Deze rijden op de Hofpleinlijn en de Zoetermeer stadslijn. De drietjes rijden veel Randstad-stoptreinen.

ICM (Koploper)

Dit is na de Hondekop het beroemdste materiaal. De doorloopkop maakt het tot het efficiëntste materiaal: de reizigers kunnen in de trein overstappen en kunnen tijdens de rit een zitplaats uitzoeken. Na de zeven proefstellen kwam in 1984 de serielevering op gang. In totaal werden 94 drietjes en 50 viertjes gebouwd: met 482 bakken een van de grootste NS-series. Een aantal IC-3tjes kreeg totaalreklame: Aegon, KLM, Martinair, Lage Landen, Randstad Uitzendbureau. Tussen 1994 en 1996 kregen alle stellen een baanschuiver. Ook werd de 4231 verbouwd tot treinstel 4444, met de B-bak tot A omgebouwd.

SM’90 (Railhopper)

Dit materiaal is ontworpen als vervanger van de Plan V’s en met 9 stuks de kleinste NS-serie. Ze rijden op de lijn Zwolle-Emmen. Vlak na de indienststelling vertoonde deze 9 stellen grote softwareproblemen, een stel heeft zelfs drie uur vastgezeten. Toen de problemen zijn verholpen gingen de stellen uitgebreid proefrijden en pas daarna mochten ze weer in de gewone dienst rijden. Nog steeds komen af en toe storingen voor, reden voor de NS om SM’90 slechts gekoppeld te laten rijden. Of er ooit nog een vervolgserie ter opvolging van Plan V komt is onwaarschijnlijk, de NS vindt dubbeldekkers efficiënter.

DD-IRM (Regiorunner)

Dit zijn nieuwe Intercity-dubbeldekkers die op sneltreinlijnen rijden. Ze zijn in 1994 in dienst gekomen, en vervingen o.a. de Hondekop. Er zijn plannen om de stellen nog te verlengen, maar dat kan nog wel even duren. Ze rijden voornamelijk in het midden en zuiden van het land. Bij twee 4-tjes (welke?) is de B-bak tot A omgebouwd (8498, 8499). Deze serie is erg onlogisch genummerd, logischer was 8100 voor de 3tjes en 8200 voor de 4tjes. De NS heeft extra middenbakken besteld met ruimte voor 25 kV apparatuur!

mP (Motorpost)

De Motorposten werden in 1965-1966 gebouwd, en vervingen de Blokkendoos-posttreinen. In de jaren ’70 zijn er een paar uitgebrand, en sinds juni ’97 is bijna de hele serie buiten dienst, omdat PTT Post op vrachtwagenvervoer overstapte. In 1992 werd de 3032 omgebouwd tot ATB/Telerail-meetrijtuig Jules. De 3019, 3027, 3029, 3030, 3031, 3033 en 3034 worden nog steeds gebruikt, maar dan als werkplaatstreintrekker. Zomer ’97 zijn de PTT-beletteringen ‘verwijderd’, maar het is de vraag hoelang ze dit werk nog volhouden (ze zijn er niet voor gebouwd en de revisietermijnen lopen af).

DDM/DD-AR/mDDM (Dubbeldekker)

In 1985 werden de eerste diensten met de nieuwe dubbeldeks-rijtuigen gereden, en dit was zo’n succes dat in 1991 in plaats van meer SM’90 een nieuwe serie rijtuigen met locs werd besteld. Anno 1998 worden 50 van deze 1700-locs vervangen door de mDDM-motorwagens, dit is eigenlijk een loc met zitplaatsen erboven. De mDDM’en zijn wel wat trager dan een stam met een 1700, reden om alle 4-wagen-stammen met 1700'en te blijven rijden.

ICR

Deze rijtuigen werden sinds 1980 afgeleverd, ter vervanging van allerlei oude rijtuigen (plan L,N,E,W). Ze zijn afgeleid van de middenbak van de Koploper. Enkele zijn verbouwd tot IC+ of koninklijk rijtuig.

Benelux

In 1986 kwam de nieuwe Benelux-trein in dienst, getrokken door een nieuwe Belgische loc, met Nederlandse wagons. Deze wagons zijn (vrijwel) gelijk aan de IC-rijtuigen. Het is een trek-duwtrein.

EXTRA: De 2400'en die naar Frankrijk zijn gegaan:

62403, 62405, 62406, 62407, 62409, 62411, 62412, 62413 (Blauw), 62414, 62418, 62419, 62424, 62425, 62429, 62430,62432, 62439, 62440, 62443, 62444, 62447, 62449, 62450 (Bruin), 62452, 62453, 62454, 62456, 62458, 62459 (VSM), 62462, 62465, 62466, 62467, 62470, 62477, 62491, 62501 (Bruin), 62502, 62504, 62506, 62508, 62510, 62513, 62518, 62526, 62528.